A R N O L D    B A L K    E C O L O G I S C H    T U I N M A N
advies, ontwerp, aanleg en onderhoud van milieuvriendelijke siertuinen
van stadstuin tot landgoed

Spaarnestraat 183, 3812 HE Amersfoort
Telefoon: 033-4613492 / 06-44082191
Email: arnoldbalk@casema.nl

Lid vakgroep: Wilde Weelde
Wilde Weelde is een vakvereniging voor ondernemers die willen bijdragen aan een natuurlijke
invulling van tuinen, terreinen en landschappen. De aangesloten bedrijven willen mensen
inspireren op een natuurvriendelijke manier met hun omgeving om te gaan.



Bij het ontwerp, aanleg, renovatie of onderhoud van een natuur en milieuvriendelijke siertuin kan je rekening houden met de volgende uitgangspunten:


Gebruik zoveel mogelijk streekeigen of inheemse planten om het raamwerk van de tuin aan te leggen

Inheems plantgoed kan je eventueel aanvullen met uitheemse soorten en kultuurvariëteiten waarvan je weet dat ze ook een interessante functie vervullen in de natuur. Ze moeten wel passen bij de sfeer van de tuin en de omgeving. Bij gebruik van inheemse planten bied je voedsel en nestgelegenheid aan vogels, kleine zoogdieren, insecten en amfibieën die van nature bij je in de omgeving voorkomen, samen zorgen ze voor een prachtig natuurlijk evenwicht.

wpa3d6b0a3_0f.jpg

Zet de juiste plant op de juiste plaats

De plaats waar een plant in de vrije natuur vanzelf groeit, noemt men zijn natuurlijke groeiplaats of biotoop. Als je de natuurlijke groeiplaats van een plant kent, heb je meteen een heleboel informatie over de ideale standplaats voor die plant in je tuin. Uit onwetendheid houden veel tuinliefhebbers te weinig rekening met de regel “de juiste plant op de juiste plaats”. Ze zetten vochtminners op een droge bodem, volle zon planten in de schaduw, planten van rijke leembodems op arme zandgrond enz.. Dat is dus vragen om moeilijkheden, ziekten en plagen. Ga dus bij elke plant die je kiest na uit welk klimaat en bodemtype deze afkomstig is. Als die aansluiten bij de omstandigheden in je tuin, dan heb je goed gekozen. Zoniet, zoek dan verder. Voor elke grondsoort en voor bijna elke plek bestaat er een ruime keuze aan planten. Als je zo te werk gaat, moet je weinig of niet bemesten, geen drastische bodem verbeteringen toepassen, niet extra begieten tijdens droogteperiodes, niet afdekken tegen nachtvorst en krijg je toch stevige en gezonde planten die lang meegaan.


Zorg voor een gelaagde begroeiing: boomlaag, struiklaag, kruidlaag en strooisellaag

In kleine (stads)tuintjes is het interessant de boomlaag te vervangen door klimplanten. Wilde wingerd, klimop of klimhortensia kunnen  tegen de gevels van stadstuinen zo hoog worden als bomen en bieden schuilplaatsen, voedsel en nestgelegenheid  aan vogels en insecten. Onderdeel van de kruidlaag vormen de bodembedekkers. Bodembedekkers verhinderen dat de bodem te veel uitdroogt. Bovendien krijgen veel zaden van ongewenste planten niet de kans om te kiemen. De strooisellaag vervult een onmisbare rol in het leven van de ecologische siertuin en zorgt tevens voor de gezondheid van jouw tuinplanten. Ze ontstaat vanzelf op voorwaarde dat men de afgevallen bladeren en takken (al dan niet verkleind) ter plaatse laat liggen en verteren. Als er te veel aanbod is van dood materiaal kan het verhuizen naar de composthoop.

Voordelen van de strooisellaag zijn:

- houdt de onderliggende bodem vochtig
- verrijkt de bodem geleidelijk met organisch materiaal (humus), kleibodems worden lichter en zandbodems houden beter water vast
- voorkomt grote temperatuur verschillen
- voorkomt structuurverlies van de grond (dichtregenen / plasvorming)
- bescherming van planten en dieren tegen vorst
- ongewenst zaadonkruid krijgt minder kans en is makkelijker te verwijderen

Maak van je tuin een duurzaam, quasi gesloten kringloopsysteem, waarin tal van organismen samenleven zowel in de bodem als erboven.

wp44be8b52_0f.jpg


Maak eigen compost

Zelf compost maken is voor de natuur en milieuvriendelijke siertuin de manier om een gesloten kringloopsysteem te realiseren. Als er teveel aanbod is van tuinafval kan dit samen met keukenafval worden gecomposteerd. De ontstane compost kan in maart rondom of op de vaste planten worden aangebracht en hoeft niet te worden ondergewerkt. Op deze manier verklein je de afvalstroom en de planten zullen in het voorjaar geleidelijk voedingsstoffen krijgen.

Voordelen van compost zijn:

- compost verbetert de structuur van de bodem: zandkorrels hechten beter aan elkaar en kleigrond wordt ruller
- het bodemleven zorgt voortdurend voor de afbraak van organisch materiaal, compost geeft zijn voedingsstoffen geleidelijk af, zodat ze gedoseerd worden opgenomen in de grond
- compost stimuleert het bodemleven: het fungeert als voedsel voor allerlei bacteriën, schimmels en bodem beestjes


Hou rekening met de ecodynamiek van de planten

Streef naar een dynamisch evenwicht tussen de verschillende soorten planten in je tuin. Evenwicht verkrijg je enkel als je planten samenbrengt die elkaar niet weg concurreren. Integendeel, ze moeten in een min of meer stabiele relatie naast elkaar kunnen groeien. Als dat niet het geval is, zal je bij wijze van onderhoud moeten blijven snoeien, wieden en verplanten.

wp339d67b2_0f.jpg


Pas water toe in je tuin

Zonder water geen leven. Probeer altijd in de natuur en milieuvriendelijke siertuin een punt te creëren waar dieren kunnen drinken. Je kunt hierbij denken aan verschillende vormen van vogeldrinkschaal tot vijver. Een vijver is bij uitstek geschikt om,  zoals een van de principes van natuur en milieuvriendelijk tuinieren luidt, het leven in de tuin te stimuleren. Allerlei insecten, vogels, salamanders, vissen, kikkers en padden vinden hun plaats in en om de vijver.


Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen

In principe gebruik je in de natuur en milieuvriendelijke siertuin geen chemische bestrijdingsmiddelen. Wanneer er bijvoorbeeld een luizenplaag losbarst zie je vrij snel daarna het aantal lieveheersbeestjes en sluipwespen toenemen die de luizen te lijf gaan. Als je nu zou ingrijpen met chemische middelen dood je niet alleen de luizen maar ook de nuttige insecten. Na het chemisch bestrijden is de kans op nieuwe aantasting eigenlijk groter geworden dan daarvoor, omdat ook de nuttige insecten uit de weg zijn geruimd. En zo ontstaat de vicieuze cirkel van plaag – bestrijding – nieuwe plaag – opnieuw bestrijden enzovoort. Tevens hebben chemische bestrijdingsmiddelen een funeste uitwerking op veel bodem organismen. Je kunt een onderscheid maken tussen gewenste en ongewenste insecten en dieren. Bij de inrichting van je tuin kun je al rekening houden met deze twee groepen. Door het stimuleren van de aanwezigheid van gewenste insecten en dieren kun je vaak voorkomen dat schadelijke insecten de overhand krijgen! Op die manier wordt een natuurlijk evenwicht bereikt, waarin de mens bijna niet hoeft in te grijpen om een plaag onder controle te krijgen. Als er toch een plaag in je tuin ontstaat die niet door het natuurlijk evenwicht wordt opgevangen, kun je ECOstyle bestrijdingsmiddelen gebruiken. Deze bestrijdingsmiddelen zijn ongevaarlijk en van natuurlijke aard.


Laat de bodem zo veel mogelijk met rust

In de grond wemelt het van leven. Bacteriën, schimmels en algen, maar ook regenwormen, en insecten: ieder organisme vervult een specifieke taak op zijn eigen plaats in het grote geheel. In een handvol goede tuingrond zitten meer levende organismen dan er mensen op de hele aarde wonen!
Elke bodem, waar ook ter wereld, bestaat uit verschillende lagen. Elke laag van de grond bevat zijn eigen specifieke bodemleven. Deze bodemorganismen leven in harmonieus evenwicht met de plantenwortel en met elkaar. In dit opzicht is de bodem te vergelijken met een flatgebouw van vijf verdiepingen. In dit flatgebouw leven de bewoners van de eerste verdieping van de afvalstoffen van de bewoners van de tweede verdieping. De bewoners van de tweede verdieping verorberen de afvalstoffen van de bewoners van de derde verdieping, enzovoort. Het spitten van de grond komt overeen met het oppakken van het flatgebouw en dit vervolgens goed door elkaar te schudden. Het resultaat laat zich raden! Het evenwicht is volledig verstoord en er vallen velen slachtoffers. Het duurt erg lang voor het evenwicht weer enigszins is hersteld. Het kan voorkomen dat de structuur van de grond wel gecorrigeerd moet worden dit is onder andere het geval na extreme verdichting door bijvoorbeeld zwaar bouwverkeer.


Gebruik geen kunstmest

In de natuur en milieuvriendelijke siertuin maak je geen gebruik van kunstmest. Kunstmest (minerale meststoffen) voedt de plant, maar organische, natuurvriendelijke meststoffen voeden de bodem en daardoor de plant. Wat maakt dat nu voor een verschil, zul je denken. De verschillen zijn echter erg groot! Kunstmest wordt opgelost in (regen)water en wordt op die manier door de plant via de wortel opgezogen. Dit is voor de plant de meest eenvoudige manier, maar daar wordt de plant wel lui van! De plant blijft oppervlakkig wortelen en doet weinig moeite om fijnere haarworteltjes te ontwikkelen want hij komt toch wel aan zijn voedsel. Daarnaast heeft kunstmest veelal een negatief effect op het bodemleven, omdat het bodemvreemde stoffen en zouten bevat. Het resultaat is dat de plant vatbaarder is voor droogte en minder weerstand heeft tegen allerlei ziekten en plagen. Organische meststoffen daarentegen kunnen niet direct door de plant worden opgenomen, omdat ze niet oplosbaar zijn in water. Bodem bacteriën zetten de meststof eerst om in stoffen die wel door de plant zijn op te nemen. De plant moet echter meer moeite doen om de meststoffen tot zich te kunnen nemen en zal als reactie daarop dieper gaan wortelen en meer en fijnere haarworteltjes gaan ontwikkelen. En deze komen ook goed van pas in tijden van droogte! ECOstyle heeft ook grondverbeterings middelen die je kunt toepassen om bepaalde effecten in je tuin te realiseren, al deze middelen zijn van biologische samenstelling en zorgen voor duurzame verbetering van het bodemleven. Meer informatie over ECOstyle producten vindt je op de site van ECOstyle.


Hergebruik van materiaal

In de natuur wordt alles hergebruikt. Dit principe moet je ook proberen in je tuin door te voeren. Van oude stoeptegels, grindtegels, metselstenen, dakpannen ed. kunnen smaakvolle stapel- of keermuurtjes gemaakt worden. Deze muurtjes bieden zowel voor flora en fauna unieke biotoopjes. Klein snoeiafval kan verhakseld worden, dit kan je vervolgens verwerken in de strooisellaag als bospaadje of in de composthoop. Van wat grover snoeiafval kun je een ruggensteuntje maken voor hoogopgroeiende planten of je kunt er een takkenril van vlechten dat voedsel, nestgelegenheid en bescherming biedt aan verschil-lende dieren. Tevens is het dure afvoeren van snoeihout een slechte investering, het kost energie en de compost die ervan gemaakt wordt is overbodig omdat er al een overschot bestaat. Grasmaaisel kun je op je gazon laten liggen als je de meststof Bio Gazon-Azet van ECOstyle gebruikt. De oppervlakte composteringsbacteriën die in Bio Gazon-Azet zitten zorgen er voor dat het grasmaaisel binnen een paar dagen volledig is verdwenen. Het wordt omgezet in organische stof, die de structuur van de bodem verbetert en het gazon opnieuw voedt.


wpc34f617e_0f.jpg

Gebruik zo min mogelijk verhardingen in de tuin

Op de plekken waar je in je tuin wel verhardingen toepast kun je bij voorkeur kiezen voor natuurlijke en  tweedehands materialen ( bijv. schelpen, houtsnippers, gerecycled puin, grind, natuursteensplit, oude klinkers e.d.). Betonklinkers zijn er in verschillende types, maten en kleuren te verkrijgen maar ogen vaak minder natuurlijk.


Gebruik natuurlijke erfafscheidingen

Het mooiste zou zijn dat je tuin geleidelijk over gaat in het landschap, helaas is dit voor nog maar een paar Nederlanders weggelegd. Als je aangewezen bent op een erfafscheiding kies dan een afscheiding die er natuurlijk uitziet.

Je kunt hierbij denken aan:

- haagbeplantingen
- afrasteringgaas begroeit met klimplanten
- schapenhekken van kastanjehout die begroeid kunnen worden
- vlechtwerkschuttingen van wilgentenen of andere makkelijk te buigen houtsoorten
- betonstaalmatten die begroeid raken met klim en leiplanten
- takkenrillen
- aarde wallen
- stapel-, of keermuurtjes
- aaneensluitende, niet-geknipte struiken of heesters (geeft een natuurlijk effect, maar kost wel veel ruimte)


Voor meer informatie:

Heb je nog vragen over de natuur en milieuvriendelijke siertuin of heb je hulp nodig bij het ontwerp, aanleg of onderhoud van een natuur en milieuvriendelijke siertuin dan kun je in Amersfoort en omgeving bellen of e-mailen met

    ARNOLD BALK ECOLOGISCH TUINMAN
       tel. 06-44082191 of 033-4613492
       email: arnoldbalk@casema.nl

Arnold Balk Ecologisch Tuinman is een eenmanszaak die zich bezig houdt met het adviseren, ontwerpen, aanleggen en beheren van natuur en milieuvriendelijk siertuinen, van stadstuin tot landgoed, voor particulier en bedrijf. Zijn specialisatie is het renoveren / aanpassen van bestaande tuinen in duurzame natuur en milieuvriendelijke siertuinen. Als het voor de opdracht nodig is heeft hij een netwerk tot zijn beschikking van vakbekwame mensen met verschillende specialiteiten. Voor adressen buiten de regio Amersfoort kun je de website van de Wilde Weelde www.wildeweelde.nl raadplegen.