Van het nieuwe Kabinet toekomstgericht beleid te verwachten?
Samenvattende beschouwingen voor beleid
Werkgroepen als de onze wordt dikwijls verweten dat zij ergens op tegen zijn, maar dat zij
niet met alternatieven komen. Wat ons betreft zijn wel gedachten gevormd.
Het Kyoto-protocol, hoe goed misschien ook bedoeld, is in slaap wiegend: 'brengen we
de uitstoot terug, dan is het probleem van de klimaatopwarming opgelost'. Daarmee zet
men de wereld op het verkeerde been: 'bestuurders die het verleden niet kennen, begrijpen
het heden niet en nemen onjuiste beslissingen voor de toekomst'.
Ruimtelijke Ordening beleid
Het oer-Hollandse antwoord op de stijging van de zeespiegel is 'waterkering' en voor we
het beseffen geeft de Staat miljarden uit aan ophogen van dijken of andere soorten waterkering
uit. Op zich nuttig, want het waterpeil gaat nu gelukkig langzaam stijgen. Maar het mag
niet van verkeerde opvattingen daarover gebeuren. Dan is het - om in moderne taalgebruik
te spreken - een weinig duurzaam beleid, omdat de echte oorzaak niet wordt onderkent.
Het huidige RO-beleid van 'steeds meer van hetzelfde op dezelfde plek' (de Randstad) is dus
een problemenveroorzakend beleid: het maakt de gevolgen van overstroming van een groot deel
van Nederland (zie de schets van Al Gore, bovendien heeft Amersfoort virtueel al eens aan zee gelegen)
door stijging van de zeespiegel alleen maar erger. Immers, juist alle vitale maatschappelijke en
economisch zaken: woningen, bedrijfsleven, nutsvoorzieningen, ziekenhuizen, produktiefaciliteiten
en infrastructuren worden in de dan onder water lopende Randstad gepland. Een voorbeeld:
Het merendeel van de energiecentrales staat in het westen van Nederland, juist het gebied
waarvan men vreest dat het door de stijging van de zeespiegel onder water komt te staan.
Nieuwe ideeën, o.a. van Wim Kok, om ter wille van economisch belang een 'Provincie Randstad' te
creëren - grijpen terug naar een soort 'Republiek der Zeven Provincien' vorm - zou de situatie
RO-matig dus de fatale kant heen sturen.
Elk weldenkend bestuur zal daarom, om Nederland bij overstroming te kunnen laten overleven,
een beleid uitzetten waarin nieuwe voorzieningen in gebieden die dan droog blijven
worden gepland.
Anders staat Nederland in de verre toekomst als dichtst bevolkte gebied ter wereld eenzelfde
lot als New Orleans (USA) in 2005 te wachten. Komende Kabinetten zullen dáártegenover uit
zorg voor de (verre) toekomst een nieuw en duurzaam 'Ruimtelijke Ordening beleid' moeten opstellen.
Beleid financiële middelen
Er is veel geld beschikbaar. Om een idee te geven welke miljardensubsidies bijvoorbeeld
in windenergie - wanneer vragers hun 'boodschappenlijstje' gehonoreerd krijgen -worden
gestoken
Een optelsom geeft te zien:
windenergie op land 7x 57 miljoen = 399.000.000
windparken op zee 14x 200 mijoen = 2.800.000.000
nieuwe parken 15x 2,4 miljoen = 36.000.000
totaal € 32.350.000.000,
anders gezegd: 32,35 miljard euro
Hoe sympathiek men ook tegenover windenergie als 'duurzame' techniek kan staan, een
onmiskenbaar groot nadeel is dat het bovenproportioneel duur is. Terecht mag men,
nee moet men zich afvragen of de miljarden met oog op de doelstellingen wel op de
meest effectieve wijze worden besteed. Aan hetgeen reeds is uitgegeven kan uiteraard
niets meer worden veranderd. Wel kan worden gekeken hoe in de toekomst met
het geld moet worden omgegaan.
Met de ondertekening van het Kyoto-procol heeft de Nederlandse Overheid zich verplicht
de CO2-uitstoot omlaag te brengen. Het beleid zou er dus primair op moeten worden
gericht de CO2-uitstoot te verminderen, respectievelijk het bij de bron op te vangen.
Opgevangen CO2 zou kunnen worden gebruikt (groenteelt) en in ruimten onder de grond,
bijvoorbeeld in leeggepompte olie- en gasvelden kunnen worden opgeslagen. Een milieu-
vriendelijke oplossing: de natuur zelf wijst ons deze weg: regenwouden hebben miljoenen
jaren niets anders gedaan.
Tegen het met deze prioriteitstelling aanwenden van de miljarden subsidies kunnen noch de
politiek noch de milieuorganisaties bezwaar hebben. Het is het meest effectief het probleem
zo te benaderen en het is waarschijnlijk de enige manier om de 'grootvervuilers' mee te
krijgen. Maar dat vereist politieke visie en moed.
Toekomstgericht zouden dergelijk bedragen ook kunnen worden ingezet om nieuwe vormen
van energieopwekking aan te ontwikkelen. Als Overheid kan je dat niet aan 'de marktwerking'
overlaten: de energiesector (olie en gas) hebben er geen enkel winstbelang bij om nu met
alternatieven te komen.
Anti-Wereldroofbouw beleid
Los van de gevolgen van het 'echte' Wereldklimaat is het onmiskenbaar dat de mensheid
moet ophouden zijn habitat om zeep te helpen (de mens is het enige levende organisme die
dit doet). Dat is met de landbouw en veeteelt begonnen en de industrialisatie heeft daaraan
een onvoorziene en ongewenste opwaartse drive gegeven. Nu is daar ook nog het op grote
schaal 'leeg consumeren' van de natuurlijke bronnen bij gekomen:
Volkskrant 7 februari 2007
Dit is een voorbeeld van 'het Sahelbewoner statement' (zie onder de tab 'Klimaatverandering'),
er wordt ter wille van financieel gewin een wereldwijde roofbouw gepleegd. Wanneer dit niet
wordt gestopt, hoe kan diezelfde 'Westerse wereld' dan verwachten dat economische groeilanden
als China en India in hun drang naar economische groei en welvaart wèl het milieu zullen sparen?
Evaluatie
Alles in enkel onderdelen evaluerend:
1. Prioriteitstelling:
Uitgaande van de huidige situatie is de logische prioriteitvolgorde:
1. Zorgen voor het terugdringen van de vervuiling
2. Zuiniger met energie omgaan
3. Werken aan alternatieve energievormen
4. Ons voorbereiden op de onontkoombare stijging van de zeespiegel
Op deze volgorde zouden beschikbare financiën moeten worden geconcentreerd, een 'voor alles wat'
om iedereen tevreden te stellen is geen doeltreffende begrotingsmethode.
2. Lange termijn: 'verre toekomstvisie en -beleid'
Nederland doet er verstandig aan 'Het Wereldklimaat' als een apart,
natuurlijk fenomeen te gaan zien, dat los van de mensheid staat
en niet is (bij) te sturen. Anders lopen we risico te gaan denken dat
met het oplossen van wat we nu als 'het' probleem zien de zaak geklaard is
en niet wordt stilgestaan bij de 'echte wereldklimaatverandering'.
Nederland blijft in de toekomst het risico lopen door de stijgende
voor een groot deel onder water te lopen. De komende generaties
zullen dat niet meemaken, maar die ergens in de toekomst wel.
Wij zullen voor hen ons daarop moeten instellen en voor die verre
toekomst nu al met overlevingsvoorzieningen moeten bezig houden.
3. Korte termijn: 'daadkracht tegenover wereldroofbouw en milieuvervuiling'
De mensheid vervuilt het milieu (land, lucht en water) ten koste
van zichzelf en - laakbaarder nog - dat van andere levensvormen
en putten de aarde uit. Of dit al of niet invloed heeft op de huidige
temperatuurstijging doet eigenlijk niet eens echt ter zake.
Het zal op wereldschaal op alle fronten moeten worden ingetoomd.
Dit is iets wat - helaas - boven het Nederlandse 'kunnen' uit stijgt.
4. Korte en lange termijn: ''overleefomstandigheden
Om te overleven heeft de moderne maatschappij drie belangrijke zaken nodig:
water, voedsel en energie.
Hiervoor is een wereldwijde strategie nodig en het lukt nooit vanuit een
soort 'privatiseringsgedachte' waarbij regeringen tegenwoordig besluiten nemen
en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering aan derden geven of - erger nog -
anderen toch hun gang laten gaan zonder hard in te grijpen. Het enige dat wij
in Nederland hieraan kunnen doen is in Nederland er goed mee omgaan.
Wat zijn de reële kansen?
Ondanks een positieve instelling is het zicht op ommekeer erg klein. De kans is zelfs groot
dat de mensheid zich al in een onomkeerbaar proces heeft gestort: de man in de straat kan weinig
aan dat wereldwijde probleem doen, de wereldholdings staan voor maximalisatie van winsten,
de in economie achtergebleven delen van de wereld willen expanderen en de internationale
politiek blinkt niet bepaald uit in wereldwijde besluitvorming en realiseren van - ook al niet
gemakkelijk tot stand gekomen - papieren besluiten.