Dany Kaye

(1913 - 1987)

Danny's jeugd

David Daniel Kaminsky werd geboren op 18 januari 1913 in Brooklyn NY als de derde en laatste zoon van een uit Ukraïne geïmmigreerde kleermaker. David's broers waren nog in Ukraïne geboren. David bezocht "Primary School 149" (vergelijkbaar met onze basisschool) en daarna Thomas Jefferson High School. De middelbare school was voor David echter geen succes en op 13-jarige leeftijd gaf hij er de brui aan om naar Florida te gaan. Daar verdiende hij wat geld door op straat te zingen en in restaurants de vuile vaat te verzamelen en tafels schoon te maken. In die tijd koos David voor zichzelf de beter in het gehoor liggende naam "Danny Kaye".

Na enige tijd ging Danny naar de Catskill Mountains, naar een streek die bekend stond als de "Borsjt Gordel". In het vakantiepark White Roe Lake House werkte Danny als acrobaat. Het was zijn taak om de gasten te vermaken tussen de "echte" optredens door. Danny deed zijn best om meer optredens te bemachtigen in amusementsvoorstellingen en nachtclub shows, maar tussendoor verdiende hij regelmatig wat bij als frisdranksverkoper of verzekeringsagent.

Git-Gat-Giddle

Naarmate Danny volwassener werd, wilde hij meer dan alleen maar de gasten van de vakantiekampen vermaken en in 1933 richtte hij samen mer Dave Harvey and Kathleen Young een reizend amusementsgezelschap op. Tijdens de eerste tour van dit gezelschap ontmoette hij de schrijfster en "songwriter" Sylvia Fine, met wie hij al snel uit ging.

In 1934 ging Danny korte tijd naar het verre oosten, waar hij onder andere beter leerde zingen en mime spelen. Uiteraard sprak Danny de taal niet, maar hij loste dat op door met een razend tempo "git-gat-giddle gibberish" te zingen en te spreken. Dit werd zo door het publiek gewaardeerd, dat Danny het nog veel vaker zou gebruiken.

In 1938 was Danny weer terug in de Verenigde Staten, waar hij Sylvia Fine weer ontmoette. Sylvia schreef comedy's in een stijl die goed bij Danny's talent paste. In die zomer schreef zij onder andere "Anatole of Paris", "Stanivslasky", en "Pavlova". Danny en Sylvia besloten samen te gaan werken waarbij Danny vaak de stukken opvoerde die Sylvia schreef.

Sylvia en Danny trouwden in 1940.

De eerste grote successen

In 1939 trad Danny voor het eerst op Broadway op in "The Straw Hat Revue", samen met Imogene Coca. Later datzelfde jaar werd hij gecast voor "Lady in the Dark" door Moss Hart, die hem had zien optreden in de nachtclub The Martinique. Speciaal voor Danny voegde Hart een rol toe aan het stuk, waarin Danny 11 minuten lang optrad als temperamentvolle fotograaf die ongelooflijke "tong-brekers" kon uithalen. Dit werd het meest duidelijk met het lied "Tchaikovsky", waarin Danny maar liefst 54 namen van Russische componisten wist te zingen binnen 38 seconden.

Danny's rol werd voor het eerst aan het stuk toegevoegd op 21 januari 1941 in het Alvin theater. Het publiek was zo razend enthousiast dat de hele tweede akte van "Lady in the Dark" in een complete chaos eindigde. Alleen de grote Gertrude Lawrence was er niet zo blij mee. Zij was immers de ster van het stuk en werd nu door die nieuwkomer compleet van het toneel gespeeld. Danny werd beloond met een salaris van $500 dollar per week (voor die tijd werkelijk een astronomisch bedrag) en zijn naam werd op de uithangborden van het theater geplaatst. Vervolgens kreeg Danny de hoofdrol in "Let's Face It", een show over het leven in het leger, geschreven door Cole Porter, Herbert en Dorothy Fields en Sylvia Fine.

Danny als filmacteur

Danny ging door met optreden in nachtclubs en op Broadway en met het vermaken van Amerikaanse troepen die tijdens de tweede wereldoorlog overzee werden gestuurd, totdat Danny in 1943 werd aangetrokken door filmproducent Samuel Goldwyn. Volgens geruchten wilde Samuel Goldwyn dat Danny zijn neus zou laten veranderen om hem een meer Amerikaans uiterlijk te geven. Toen Danny dat weigerde, eiste Goldwyn dat Danny zijn haar zou blonderen, wat Danny inderdaad een tijdje gedaan heeft.

Ondanks zijn on-Amerikaanse neus liep Danny's carriere als een trein, om te beginnen met "Up In Arms" in 1944. Er zouden nog veel meer films volgen, waarvan sommige speciaal waren geschreven om Danny's talenten ten volle te laten uitkomen, zoals "Wonder Man" (1945), "The Kid From Brooklyn" (1946), "The Secret Life of Walter Mitty" (1947), mijn persoonlijk favoriet "The Inspector General" (1949), "On the Riviera" (1951) en "White Christmas" (1954). Misschien is het bekendste film-citaat wel afkomstig uit "The Court Jester" (1956) waarin Danny, als zojuist tot ridder geslagen hofnar uitgedaagd tot een duel, is gedwongen zich te herinneren dat "the pellet with the poison's in the vessel with the pestle; the chalice from the palace has the brew that is true," wat zo ongeveer "Het pilletje met het vergif zit in de vijzel met de stamper; de kelk van het paleis bevat het brouwsel dat zuiver is" betekent, maar net zo lastig is uit te spreken als "De knecht snijdt recht maar de meid snijdt scheef."

In december 1946 werd het enige kind van Danny en Sylvia geboren; Dena Kaye.

In 1948 ging Danny met zijn one man show naar London waar hij in het Palladium optrad. Het geweldige succes werd door Life magazine omschreven als "worshipful hysteria." Dat de koninklijke familie kwam kijken was op zich al opmerkelijk, maar het was helemaal een unicum dat zij de koninklijke loge verlieten om op de eerste rij plaats te nemen, om maar te zwijgen van de privé bezoeken die Danny aan Buckingham Palace bracht.

UNICEF

In 1954 raakte Danny betrokken bij het kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF). Nog datzelfde jaar ontving Danny een ere-Oscar (Honorary Acadamy Award) voor zijn humanitaire werk.

Als sterk voorstander van sociale verantwoordelijkheid fungeerde Danny duizenden uren als piloot voor UNICEF. Danny, die zelf als 13-jarige op drift raakte, was zo toegewijd aan de zaak van UNICEF dat hij een keer binnen vijf dagen maar liefst 65 steden aandeed.

Op initiatief van Danny gingen er ook filmcamera's mee om opnamen te maken van de reizen die hij voor UNICEF maakte. De films die hiervan het resultaat waren brachten flink wat geld voor UNICEF op, maar vormden ook een uitstekende "reclame" voor de organisatie. De meest indrukwekkende opname is misschien wel die, waarin Danny omringd is door vaak ouderloze kinderen. In een paar minuten tijd kreeg Danny het voor elkaar om de kinderen, die geen woord konden verstaan van wat Danny tegen ze zei, te laten schateren van de lach en zo hun ellende even te vergeten. VN Secretaris Generaal Javier Perez de Cuellar zou later zeggen, dat Danny de man was die als eerste de wereld bewust maakte van de benarde positie waarin kansarme kinderen over de hele wereld in verkeerden. Danny Kaye fungeerde als gezicht van UNICEF en toen de organisatie in 1965 de Nobelprijs kreeg, naam hij de prijs in ontvangst.

Tijdens een ceremonie in Washington D.C., ontving Danny zijn eigen prijs, de Danny Kaye award, van B'nai B'rith, voor zijn werk voor UNICEF. Danny, komiek in hart en nieren, vroeg aan het eind van de staande ovatie of het publiek wilde blijven staan en "Happy Birthday" te zingen. Aan het eind van het lied vroeg Danny aan het publiek waarom ze als dwazen bleven staan en trok vervolgens rare gezichten naar de fotografen "om ze weg te jagen."

Danny's huwelijk

De carriere van Danny was dan wel een geweldig succes, privé liep niet alles helemaal gladjes. Hij kreeg een affaire met de getrouwde actrice Eve Arden. Na een benefiet-tournee met Vivien Leigh en Laurence Olivier, ging het gerucht dat Danny ook iets zou hebben met Vivien Leigh. Danny's huwelijk met Sylvia Fine stond duidelijk onder druk. In Hollywood waren er veel mensen die dachten dat het grote succes van Danny voor een groot deel aan Sylvia te danken was, wat Danny niet kon verkroppen. gedurende de 47 jaar die hun huwelijk duurde, waren Danny en Sylvia eigenlijk maar zelden samen en Danny bracht nog veel minder tijd door met hun dochter Dena.

In de jaren 60 daalde Danny's populariteit, hoewel in van 1963 tot 1967 optrad in zijn eigen variete show, getiteld "The Danny Kaye Show", waarmee hij in het eerste seizoen een Emmy award verdiende.

In 1970 ging Danny terug naar Broadway in het stuk "Two by Two". Tijdens een voorstelling viel hij en brak zijn heup. Aangezien er niet in een vervanger voorzien was, speelde Danny zijn rol een poosje in een rolstoel.

Een ander aspect van Danny's carriere betrof het dirigeren van grote symfonieorkesten. Hij nam de dirigeerstok ter hand op uitnodiging van Eugene Ormandy, en hoewel hij beweerde geen noot te kunnen lezen verzamelde hij op deze manier miljoenen voor allerlei goede doelen.

In1975 kreeg Danny een Emmy Award voor zijn bijdrage aan "The CBS Festival of Lively Arts for Young People"

Danny kon het niet weerstaan om ook tijdens het dirigeren grappen uit te halen. Zo dirigeerde hij de "Vlucht van een hommel" met een vliegenmepper en lag ook regelmatig op zijn rug op het podium waarbij hij met zijn voeten de maat sloeg. Desondanks werd zijn manier van dirigeren zeer gewaardeerd. Zubin Metha verklaarde zelfs dat Danny een "zeer efficiënte manier van dirigeren" had. In 1981 kreeg Danny zelfs de Peabody Award, wat deels te danken was aan de radiouitzending "Live from Lincoln Center: An Evening with Danny Kaye and the New York Philharmonic," op de radiozender PBS.

Meer dan een komiek alleen

Dat Danny nog veel meer kon dan de komiek uithangen bleek in zijn laatste film. Danny kreeg fantastische kritieken voor zijn rol als overlevende van een Nazi concentratiekamp in de televisiefilm "Skokie" uit 1981.

In datzelfde jaar ontving Danny de "Jean Hersholt Humanitarian Award" voor zijn "geweldige en stimulerende prestaties op het gebied van entertainment".

1984 werd Danny geeërd in het Kennedy Center, wegens zijn "life achievement". Op de avond van het eerbetoon leed Danny helaas veel pijn, veroorzaakt door beginnende arthritis. Danny's gezondheid zou vanaf die tijd alleen nog maar slechter worden.

Danny Kaye overleed, 74 jaar oud, op 3 maart 1987 aan een hartaanval in Los Angeles. Hij liet een onvergetelijke erfenis na van goede wil en humor die nog decennia lang in de herinnering van mensen zal voortleven. Komiek, zanger, danser, entertainer, mime-speler, meester kok, UNICEF ambassadeur, echtgenoot, vader; Danny leek het allemaal met evenveel enthousiasme en succes te doen. Als kind wilde Danny Kaye arts worden, en op een vreemde manier is hem dat nog gelukt ook. Humor is tenslotte misschien wel het beste medicijn van allemaal.