Nostradamus, arts en profeet

Biografie

Michel de Nostredame werd op 14 december 1503 rond het middaguur in Saint-Rémy in de Provence geboren. Hij stamt uit een oud Joods geslacht, maar zijn familie was overgegaan tot het katholicisme. Er gaan twee verhalen over het hoe en waarom van deze bekering. Volgens het ene verhaal zou Michel's grootvader vrijwillig en uit overtuiging katholiek geworden zijn. Het andere verhaal verwijst naar de gedwongen bekering in 1501 van alle Joden in Frankrijk. Gezien de aandacht die Michel's grootvader bij Michel's opvoeding aan het Hebreeuws besteedde, acht ik deze laatste lezing het meest waarschijnlijk.

Michel's ouders waren Jacques en Reyniere de Nostredame. Michel had vier jongere broers, waarover maar heel weinig bekend is.

Op zeer jonge leeftijd werd al duidelijk dat Michel een uiterst pienter knaapje was en zijn ouders droegen de zorg voor zijn opvoeding over aan zijn grootvader Jean. Naast wiskunde, Grieks, Latijn en Hebreeuws onderrichtte Jean zijn kleinzoon ook in de beginselen van de astrologie.

Na de dood van zijn grootvader ging Michel naar Avignon, waar hij zijn studie van de sterren voortzette. Zijn vader begon zich echter zorgen te maken over deze weinig praktische opleiding en stuurde Michel naar Montpellier waar hij medicijnen ging studeren. In 1522, op 19 jarige leeftijd en na slechts 3 jaar studie, kreeg Michel vergunning zich als arts te vestigen. Michel besloot onmiddellijk zich op het platteland te vestigen om daar de vele pestslachtoffers bij te staan.

Na vier jaar keerde hij terug naar Montpellier om zijn studie af te maken. Nostradamus had moeite om de door hem gebruikte en voor die tijd onorthodoxe geneeswijzen aan de universiteit uit te leggen, maar zijn kennis en kunde was duidelijk zo groot, dat de doctorstitel hem niet ontzegd kon worden. Hij bleef zelfs nog een jaar in Montpellier als docent, maar zijn nieuwe theorieën en vooral zijn verzet tegen het aderlaten leidden tot problemen en Nostradamus verliet Montpellier weer.

Rond 1534 vestigde Nostradamus zich in Agen en huwde een jonge vrouw, wier naam nu niet meer bekend is. We weten wel dat ze van hoge geboorte, erg mooi en aanbiddelijk was. Zij kregen een zoon en een dochter. Niet lang daarna sloeg de rampspoed toe. De pest brak uit in Agen en vele inwoners stierven een gruwelijke dood. In die tijd wist men niet veel tegen de pest te doen. Aderlaten en purgeren waren de geeigende behandelmethoden an als dat niet hielp, dan werden er eenpaar joden op de brandstapel gezet. Nostradamus slaagde er echter in velen van de dood te redden. Dit deed hij zimpelweg door regels op t estellen die de hygiene bevoorderden. Water koken voordat je het gebruikt, de lijken van pestslachtoffers snal verbanden of begraven en vooral de zieken en gezonden zoveel mogelijk gescheiden houden. Op die manier heeft hij heel wat lavens gered. Het is daarom extra tragisch dat dat hem niet lukte bij degenen die hem het meest na waren en hij verloor zowel zijn vrouw als zijn beide kinderen aan de zwarte dood.

Het verlies van zijn familie was een zware klap voor hem, maar er zou nog meer rampspoed op zijn pad komen. Zijn patiënten verlieten hem (mogelijk omdat ze zijn somberheid niet konden verdragen) en de familie van zijn overleden vrouw spande een proces aan om de bruidsschat terug te krijgen. Nostradamus verliet de stad en zou zes jaar lang (1538-1544) rondzwerven. Over deze periode weten we niet bijster veel, maar in deze jaren ontstaan de eerste verhalen over zijn profetische gaven.

In 1544 vestigde Nostradamus zich in Marseilles, waar hij zich weer inzette bij een nieuwe uitbraak van de pest. In November van dat jaar werd de Provence getroffen door een van de ernstigste overstromingen uit de geschiedenis. De combinatie van een besmettelijke ziekte (in dit geval de pest) en een overstroming is zo'n beetje het ergste rampscenario dat je maar kunt bedenken. In plaats van dat de lijken van de pest-slachtoffers snel werden begraven of verbrand dreven ze in de rivieren en overstroomde straten. Het is daarom niet verwonderlijk dat deze uitbraak van de pest bijzonder veel slachtoffers vergde.

Toen de pest in de Provence min of meer uitgeraasd was, vestigde Nostradamus zich in Salon, waar hij tot aan zijn dood zou blijven wonen. In November 1547 trouwde hij met Anne Ponsart Gemelle, een niet onbemiddelde weduwe. Het huis waar Nostradamus en zijn Anne woonden kan nog steeds bewonderd worden aan de Place de la Poissonnerie.

Het huwelijk was in twee opzichten "vruchtbaar" te noemen. Niet alleen kregen Michelle en Anne maar liefst zes kinderen (waaronder Michel's oogappeltje Cesar), maar ook werd Michel door Anne's vermogen in staat gesteld zich vrijwel alleen nog bezig te houden met zijn meest geliefde bezigheden; astrologie en profetieën. Hij richtte in zijn huis een studeerkamer in, waar hij 's nachts met zijn occulte boeken aan het werk was.

Vanaf 1550 produceerde Nostradamus elk jaar een Almanak en na 1554 de "Voorspellingen". Kennelijk waren die Voorspellingen behoorlijk succesvol en werd Nostradamus hierdoor aangemoedigd tot de meer eerzame taak van het schrijven van de "Profetieën" in zijn vierdelige werk "De Eeuwen". Over dit werk later meer.

In 1555 was het eerste deel van de Profetieën af, waarin hij voorspellingen deed vanaf zijn eigen tijd tot aan het jaar 3797. De verzen zijn vrijwel onleesbaar door de obscure stijl en het gebruik van Frans, Provençaals, Grieks en Latijn door elkaar. Om te voorkomen dat hij zou worden vervolgd als Magiër (de inquisitie heeft de touwtjes stevig in handen) gooit Nostradamus de volgorde van de Profetieën flink door elkaar, zodat zijn geheimen niet ontsluierd kunnen worden door een niet-ingewijdene.

Aan het koninklijk hof sloegen de Profetieën in als een bom. De koningin, Catherina de Medici, ontbood Nostradamus aan het hof. Op 15 augustus 1556 spraken Nostradamus en de koningin verscheidene uren met elkaar. De koning, Henry II, ontving Nostradamus slechts kort op audiëntie en was duidelijk niet bijzonder geïnteresseerd.

Twee weken later liet de koningin Nostradamus opnieuw halen en hij werd geconfronteerd met de delicate en moeilijke taak een horoscoop op te stellen voor de zeven kinderen van het gezin Valois. Velen geloven dat Nostradamus al op de hoogte was van het lot dat de kinderen zou treffen en dat hij ze al in de Profetieën had opgeschreven. Hoe dan ook, de exacte inhoud van de horoscopen is tot op de dag van vandaag een mysterie gebleven.

Korte tijd later werd Nostradamus gewaarschuwd, dat de autoriteiten in Parijs een onderzoek waren begonnen naar zijn magische praktijken en hij keerde haastig terug naar Salon. Vanaf die tijd, lijdend aan jicht en artritis, schijnt hij weinig gedaan te hebben, buiten het opstellen van horoscopen voor zijn vele beroemde bezoekers en het voltooien van zijn Profetieën.

In 1564 was Henry II reeds overleden (hierover later meer) en Catherine, nu koningin-regentes, maakte een rondreis door Frankrijk. Ze kwam ook in Salon, waar zij een bezoek bracht aan Nostradamus. Zij dineerden samen en Catherine benoemde Nostradamus tot lijfarts van de nieuwe koning Charles IX, inclusief salaris en diverse privileges. Nostradamus is echter nooit meer aan het hof geweest om zijn koninklijke patient te onderzoeken of te behandelen, zodat deze menoeming tot lijfarts meer als eretitel beschouwd moet worden.

De jicht waaraan Nostradamus leed werd steeds erger en de doctor realiseerde zich dat zijn eind naderde. Op 17 juni 1566 schreef hij zijn testament en liet een voor die tijd enorm bedrag na van ruim 3444 kronen. Op 1 juli liet hij Chavigny, de plaatselijke priester, bij zich komen die hem de laatste sacramenten toediende. Toen de priester vertrok, zei Nostradamus dat zij elkaar niet meer zouden ontmoeten. De volgende ochtend werd Nostradamus levenloos gevonden.

Nostradamus werd maar liefst drie maal begraven. De eerste keer gebeurde dat in een van de muren van de kerk van de Cordeliers in Salon. De kist werd naar Nostradamus' eigen wens rechtop in de muur geplaatst, opdat zijn tegenstanders, zoals hij het zelf in zijn testament formuleerde, "niet met hun vuile poten op mijn strot kunnen gaan staan." Zijn vrouw Anne liet een prachtige marmeren plaquette in zijn nagedachtenis oprichten.

het graf werd al snel een populaire bedevaartsplaats en in 1700 besloot het kerkbestuur om het stoffelijk overschot een meer voorname plaats in de kerk te geven. Nu ging het verhaal dat in de kist een document zou liggen dat de profetieën van nostradamus zou ontsluiten. Uiteraard kon de pastoor zijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en toen de kist uit de muur was gehaald liet hij deze openen. Een document werd niet gevonden, maar volgens de overlevering hing om de hals van het skelet een medaillon, met daarin het jaartal 1700 gegraveerd, zodat Nostradamus kennelijk het verplaatsen van zijn eigen graf had voorzien. Nu zijn er wel wat kanttekeningen bij dit verhaal te plaatsen. Allereerst is het verhaal een mondelinge overlevering. Er is geen dagboek van de priester te vinden waarin dit medaillon beschreven is. Nog belangrijker is, dat de vermelding dat het medaillon om de hals van het skelet hing erg ongeloofwaardig. Het lijk van Nostradamus bevond zich immers al 133 jaar in de muur en het erg onwaarschijnlijk dat na al die tijd het skelet nog steeds rechtop zou staan. Als dat medaillon al bestaan heeft, dan lag het waarschijnlijk ergens onderin de kist tussen een hoopje botten.

Dit tweede graf van Nostradamus heeft de eeuwigheid ook niet doorstaan. In 1791, in de tijd van de Franse revolutie, werd 's nachts in de kerk een hoop kabaal gehoord. De burgemeester ging poolshoogte nemen en trof een schokkend ritueel aan. Bijgelovige soldaten hadden het graf geopend en stonden midden in de kerk met de botten van de ziener te gooien. Midden in het groepje stond een soldaat, sommige verhalen spreken van een officier, die wijn dronk uit de schedel van Nostradamus. (Volgens legenden zou dat bovennatuurlijke krachten geven.) Wat de burgemeester precies gezegd heeft is niet duidelijk, maar in ieder geval wist hij de dronken soldaten ervan te overtuigen dat Nostradamus dit niet verdiend had. De botten werden verzameld en herbegraven in een andere kerk in Salon, de kerk van Saint Laurent, waar zijn graf en portret nog steeds te zien zijn.

Lees verder in het hoofdstuk "Zijn manier van werken", of blader "Enkele voorspellingen", "11 september" of "Conclusie"

Andere historische personen.

Kees Couprie

Andere pagina's van dezelfde auteur.