-
Wat is een Netsuke?
-
Een netsuke is een een miniatuur beeldje dat zich in Japan heeft ontwikkeld gedurende
driehonderd jaar, en dateert van begin 16e eeuw.
Echter de gouden tijd was rond 1688-1704 (Genroku periode) toen grote commerciële
bedrijven zich ontwikkelde in Edo, Kyoto en Osaka.
Een netsuke moet klein genoeg zijn om in een handpalm te passen, licht van gewicht, en
groot genoeg om niet uit de obi te glijden, en toch het gewicht van de sagemono te
kunnen dragen
Ook moet de netsuke tegen wrijving, breken, en ruw gebruik kunnen, maar de eigenaar
niet in de weg zitten.
Tevens moeten de gaten voor het koord zo gemaakt zijn dat het koord niet zichtbaar is
en ervoor zorgen dat de netsuke met zijn voorkant ook werkelijk naar de kijker toe gedraaid zit.
-
Doel van de netsuke
- De netsuke heeft in die tijd behalve een praktisch ook een functioneel doel gehad.
De kimono was in die tijd de traditionele Japanse kledij, en deze bezat geen zakken.
De dames stopte hun persoonlijke spullen in hun mouwen, maar mannen bevestigden hun
pijp, en tabakszakken, alsmede portefeuilles en schrijfgerei middels een zijde koord (de Himo)
aan hun Obi, hun kimono gordel.
Deze objecten samen werden Sagemono genoemd.
Een van de meest bekende accessoire was de Inro, een klein doosje die door de rijken
gebruikt werd om er medicijnen en zegels in te bewaren.
Om nu te voorkomen dat deze voorwerpen uit de gordel zouden glijden werd er een gordelknoop
in de vorm van een "houtje" aan het koord bevestigd.
Dit houtje werd een netsuke genoemd.
De u van netsuke wordt niet uitgesproken, de uitspraak wordt dan "nets'ke"
met evenveel nadruk op beide lettergrepen.
Het "ke" wordt net zo uitgesproken als het Spaanse "que".
Een " schuif"-kraal, (de Ojime) werd tussen de netsuke en de Inro aan het koord geregen om
de sagemono vast, en los te kunnen maken.
De sagemono functioneerde hier dus als een soort verplaatsbare heupzak!
In het begin werden al deze drie voorwerpen, ( de netsuke, de ojime, en de verschillende type Inro)
"even snel" uit restmateriaal gesneden.
De kunstenaars, ( religieuze beeldhouwers van maskers, of poppen) maakten
netsuke namelijk als hobby of gewoon naast hun gebruikelijke werk.
Maar rijkere japanners wilden graag netsuke dat gemaakt werd van fijn afgewerkt snijwerk, lak werk, of inleg werk
waarbij gebruik gemaakt was van zeldzaam exotisch materiaal.
Men kon vanaf dat moment de status van een persoon aflezen door de kwaliteit van zijn netsuké!
En omdat er zogenaamde "weelde beperkende" wetten voor elke klasse was, werden de kunstenaars
aangemoedigd om luxe items te ontwikkelen voor persoonlijke verfraaiing, zolang het maar
niet van dure materialen gemaakt was, zodat de wetten niet geschonden werden.
Uiteindelijk werden sommige beeldhouwers netsuke specialisten!
-
Materialen
-
Netsuke kan dus bestaan uit hout, ivoor, metalen, schelp, koraal, been, zaden van fruit en half-edelstenen,
zolang de materialen maar duurzaam en bewerkbaar waren.
Uiteindelijk hebben alle drie de items hebben zich ontwikkeld als begerenswaardige verzamel objecten.
-
Voorstellingen
-
Er zijn verschillende typen voorstellingen van netsuke, zoals de manju ronde of vierkant op knopen
lijkende doosjes, de kagamibuta die een deksel en schaal bevatten, de katabori.
Sommige netsuke stellen allerlei dieren voor, maar er bestaan ook netsuke die folkloristische helden en schurken
ook de onsterfelijke en mythische dieren van de Japanse legendes, maar ook groteske en
grappige figuren, karakters van het No en Kabuki theater voorstellen.
Het werk van een netsuke-artiest was herkenbaar aan zijn stijl en fijnheid van zijn werk, echter
netsuke werd gewoonlijk niet gesigneerd, alhoewel het werk van een begaafde student soms wel
gesigneerd werd met de zegel van de meester.
De beste meesters testten hun vaardigheden door het snijden van gecompliceerde
meesterwerken uit een stuk ivoor, bijvoorbeeld een die een kleine kooi in zijn hand houdt
met daarin een nog kleiner vogeltje !
Zij maakten ingewikkelde netsuke met geheime bergplaatsen!
-
Best test
-
De beste test om een netsuke te herkennen, is door de netsuke in de hand te nemen
en hem heen en weer te laten rollen.
De netsuke moet dan "zacht"aanvoelen, en een aangenaam gevoel aji geven, dat "de
geest van het voorwerp doorgeeft via aanraking"
Natuurlijk moet er ook gaatje zijn om de netsuke dmv het koord te bevestigen.
|
