Familienaam en takken

Jan Roeleffs – een zoon van stamvader Roeliff Wilhelms (I) – en diens zoon Jan Jansen voerden beiden de achternaam Bloema. Hillebrand Roeleffs – de andere zoon van Roeliff Wilhelms (II) en voorvader van de Els(e)lo(o)’s – komt in de archieven echter niet met die achternaam voor. Ook de volgende generaties van zijn nageslacht zijn niet met die naam aangetroffen, maar steeds met hun voornaam en patroniem.

In de tweede helft van de 18de eeuw is Jan Lefferts (VI) de eerste van zijn geslacht die de familienaam Elslo(o) is gaan voeren, nadat hij zijn geboorteplaats Elsloo had verlaten en zich als schoolmeester in het Groningse Niehove had gevestigd. De oudste vermelding van de familienaam – daar Elslo – die tot nu toe in de archieven is gevonden dateert uit 1777 en betreft een betaling van zijn traktement van 30 en 15 guldens door de Hervormde Gemeente van Niehove (zie afbeelding). Bij latere gelegenheden is de naam ook wel met dubbel o geschreven, zoals onder andere bij de doop van zijn eerste kind, Leffert, op 28 maart 1779.

Elsloo is een oud agrarisch streekdorp in Ooststellingwerf, gelegen aan de rand van een bosrijk gebied. In oude stukken is de plaatsnaam geschreven als Elseloo. De plaats Elsloo dankt haar naam aan de natuurlijke omgeving; het woord betekent namelijk elzenbos. De zwarte els die in het gebied voorkomt is een tot 20 meter hoge boom, die wordt gekenmerkt door een brede kegelvormige kroon en de bekende katjes. Het is een boom die goed gedijt aan waterkanten en op moerassige plaatsen, zoals die in Stellingwerf veel voorkomen.

Bij decreet van keizer Napoleon van 18 augustus 1811 werd het dragen van een familienaam verplicht en moest elk gezinshoofd binnen één jaar de gekozen familienaam op het gemeentehuis laten registreren. Jan Lefferts en zijn drie broers (en hun nageslacht) zijn vier verschillende familienamen gaan voeren. De oudste broer, Willem Lefferts, koos op dat moment de achternaam Westra, terwijl de jongste zoon, Banier Lefferts, de naam Stellingwerf aannam. Opmerkelijk is dat Willem Lefferts tussen 1772 en 1789 met de achternaam Stellingwerf genoemd wordt, maar later blijkbaar toch heeft besloten een andere naam te kiezen. De jongste zuster, Maertjen, heeft bij haar overlijden ook de achternaam Stellingwerf. De tweede broer – Hendrik Lefferts – was in 1811 vermoedelijk al overleden, maar diens zoon Leffert Hendriks nam de naam Oostwoud aan.

Alle in deze familiegeschiedenis opgenomen Els(e)lo(o)’s stammen af van de derde zoon van Leffert Willems, de eerdergenoemde Jan Lefferts Elslo(o). Na 1811 bleef hij de naam Elslo voeren, maar ook na de invoering van de burgerlijke stand werd de naam niet altijd even consequent gespeld. Van de familienaam ben ik acht varianten tegengekomen, alle gebruikt door of voor afstammelingen van Jan Lefferts:

1. Elselo

2. Elseloo

3. Elslo

4. Elsloo

5. Elsselo

6. Elzelo

7. Elzlo

8. Elzeloo

Om het overzicht over de verschillende familieleden en de familierelaties te behouden, kan een indeling worden gemaakt in twee takken, waarbij de tweede tak zich in drieën splitst:

1. De eerste tak is de Elseloo-tak, bestaande uit het nageslacht van Leffert Jans Elslo, schoolmeester te Huizinge, en diens enige zoon Jacob Lefferts. Vooral de achternaam van Jacob Lefferts werd op vele manieren geschreven – Elslo, Elsselo, Elzelo en Elzeloo – maar zijn nageslacht komt uiteindelijk in het bevolkingsregister voor met de naam Elseloo en Elselo. Deze tak is in 1982 uitgestorven met het overlijden van Jantje van Ark-Elseloo, dochter van Jacob Elseloo en Janna Modderman.

2. De tweede tak is de Elslo-tak, waaruit drie loten zijn ontsproten. De leden van deze Elslo-tak stammen af van Hindrik Jans Elslo, de broer van Leffert Jans. Hindrik had drie zonen, waarvan er twee voor nageslacht hebben gezorgd, namelijk Roelf en Frederik. Alle mij bekende leden van deze tak die nu nog in leven zijn dragen de naam Elslo, maar in het verleden werd de naam ook wel eens gespeld als Elsloo.

a. Roelf Elslo had vier zonen, waarvan er twee op vrij jonge leeftijd zijn overleden, zonder nageslacht te hebben voortgebracht. Zoon Hendrik Elslo emigreerde naar de Verenigde Staten en bracht daar de Amerikaanse tak van de familie voort. Deze tak is hedentendage in mannelijke lijn uitgestorven.

b. De jongste zoon van Roelf Elslo, Jan Elslo, bleef in Groningen-Drenthe en van hem stamt de tak af die ik de Nederlandse tak heb gedoopt. Gezien de vele afstammelingen in mannelijke lijn lijkt de toekomst van deze tak veiliggesteld.

c. Frederik Elslo is de stamvader van de “Deens-Nederlandse”-tak. Van deze tak zijn op dit moment drie mannelijke leden in leven: Grootvader, vader en (klein)zoon, waarvan de laatste twee in Denemarken wonen.

Afbeelding: Betalingen aan J.L. Elslo in 1777, verantwoord in de financiële administratie van Niehove: De oudste vermelding van de naam Elslo als familienaam tot nu toe gevonden.