Modelspoor:


Ombouw/verfraaien van een Lima Benelux trek-duw stam:

 

De beschrijving gaat over het verfraaien van de Trek-Duw Benelux stam van Lima.
Een aantal zaken zullen misschien specifiek voor de Benelux gelden maar vele zaken zullen ook toepasbaar zijn op andere rijtuigen en lokken.

 

Benodigdheden, o.a. :
*soldeerboutje en soldeertin
*schroevendraaiertje
*penseeltjes
*houten wasknijper.
*Verf
*watervaste stiften met een "fijne" punt in zwart en zilver.
*2 gele LED’s 1,8 mm en 1 rechthoekige van 2,5 x 5 mm
*6 rode LED’s 1,8 mm
*1 weerstanden 800Ohm  + 3 weerstanden 470 Ohm
*lampjes voor interieur verlichting.
*IC-voetjes met ronde pootjes
*6 diodes. (voor gelijkstroomrijders)
*Voor Märklin wisselstroomassen voor de loc (assen 760090 4x ,wielen 217660/217610 beide 4x)
*Voor Märklin sleper voor lok en stuurrijtuig
*Voor Digitaal een functie decoder (ik heb een tams loc-decoder gebruikt).
*Baanruimers voor de lok van Jocadis (België).
*Slangen voor op front van loc en Bs (overblijfselen van o.a. Roco).

Een aantal zaken zullen de revue passeren:
-Kleuren van raamlijsten
-Kleuren van o.a. de deuren en andere accessoires
-Werkende seinverlichting aanbrengen in lok en stuurrijtuig.
-Interieur verfraaien en binnenverlichting aanbrengen.
-Aanpassingen in gelijkstroom voor het rijden met het stuurrijtuig voor.
-Digitaal decoder inbouwen voor (Märklin) digitaal.
-Assen van de loc vervangen (Märklin).

Een aantal delen van de ombouw zullen niet voor gelijkstromers opgaan.
Maar toch denk ik dat zij nog een aantal bruikbare tips kunnen halen uit het gehele verhaal.

Veel plezier en succes met ombouwen:

Als je een rijtuig van de Benelux beter bekijkt valt op dat aan de randen van de ramen het rood gewoon doorloopt.
Hierdoor krijgen de rijtuigen een nogal plasticachtige look en lijken ze niet echt op het origineel.
Dit is heel makkelijk op te lossen met een watervaste zwarte stift.

Ga als volgt te werk:
*Neem aan beide zijden de "vouwbalgen" van de kopkanten van het rijtuig los.
*Wip het dak met daaraan de ruiten omhoog met , in mijn geval een halve houten wasknijper, door deze in de kopse kant van het rijtuig tussen de bak en het dak te  steken en dan de wasknijper op te lichten.
Een houten wasknijper is een mooi stukje gereedschap hiervoor, omdat het lekker breed is en van hout, waardoor er geen beschadigingen ontstaan aan de bak.
*Nu kun je met een watervaste stift, neem er eentje met een niet te grote punt, de raamlijsten zwart maken in de bak.
Ga zeer secure te werk want als je uitschiet over de rijtuig bak heb je er meteen een "mooi" stukje graffiti.
Neem nu het dak en maak de buitenranden van de ramen ook zwart zodat ook daar niet meer doorheen gekeken kan worden. (zie foto 2 ter verduidelijking).

 
Foto 1 : Dak met ramen is verwijderd, nog niet gezwart                       Foto 2 : De raamlijsten en ruiten gezwart (zie pijlen).

*Schilder nu het toilet raam wit, dit is het kleine raampje naast de deur (rechts).
Het halve witte raampje aan de andere zijde moet je zo laten.

Zo de ramen zijn klaar, zet het maar eens in elkaar en vergelijk eens twee bakken met elkaar.
Dat ziet er toch al een stuk beter uit niet.

Nu gaan we ons bezig houden met de details aan de buitenzijde van de rijtuigen en het interieur.
Als je het stuurrijtuig gaat vergelijken met de andere twee valt op dat Lima de deurrubbers van het stuurrijtuig wel zwart heeft gemaakt (middelste gedeelte van de deuren) en van de andere twee rijtuigen niet.
Waarschijnlijk komt dit omdat de gewone rijtuigen al eerder uitgebracht zijn door Lima en dus van dezelfde mal komen maar dat de Bs (stuurrijtuig) een nieuwe ontwikkeling was.
Maar omdat dit wel een mooi detail is gaan we dit dus ook toevoegen op de andere twee rijtuigen.
Neem hiervoor wederom de watervaste stift en maar ook bij de gewone rijtuigen de rubbers zwart. (zie foto 3)
Probeer dit zo strak mogelijk te doen, neem er de tijd voor want als het mislukt heb je maar zeer weinig tijd om de boel schoon te maken en opnieuw te beginnen.
En vlekken heb je dan ook al gauw.
Tevens gaan we de deurgrepen en handgrepen naast de deur zilverkleurig maken.
Neem hiervoor de zilver stift en accentueer hiermee de hand en deurgrepen.
Let op dat de zilverkleurige inkt niet gaat lopen, dit gebeurt nogal snel omdat het zeer dun is.


Foto 3 : De deur en handgrepen geschilderd (zie pijlen).

Officieel zijn de handgrepen naast de deur niet zilverkleurig maar ook bij het stuurrijtuig was dit al zo dus zodoende dat we dat hier nu ook toepassen en het accentueert de handgrepen.
Als we alle twee de rijtuigen hebben gedaan dan gaan we over op het interieur.
We maken wederom de rijtuigen open.
We nemen het gehele rode interieur uit het rijtuig en leggen het dak en de rijtuigbak terzijde.
Ik ben begonnen om de interieurwandjes boven de stoelen wit te schilderen.(zie foto 4)
Tevens heb ik de wandjes in het midden van het interieur (die bovenop de stoelen staan) verwijderd zodat je "door" het gehele interieur kunt kijken.
Dit omdat de wanden in het echt van glas zijn.
Nadat de wanden zijn geschilderd heb ik de vloer grijs gemaakt.
Nu ga je ineens de stoelen veel beter zien, er komt contrast in het interieur.
Nu moeten we in de BKD de deuren nog bruin maken.(zie foto 4).
Eventueel de ramen nog uitsnijden welke in de pakwagen deuren zitten ( is op de foto nog niet gedaan).
Voor de fanatiekeling, de stoelen van de Benelux zijn oranje en niet rood dus…… de oranje kwast erbij en elke stoel oranje maken.
Eventueel ook de armleuningen nog schilderen en het is helemaal af.
Zo het interieur is klaar, nu het dak.

Waarom het dak schilderen? Hou het dak eens tegen het licht en je hebt het antwoord.
Als je rijtuig verlichting wilt plaatsen dan moet je het dak wel schilderen anders schijnt het licht door het dak, zeker in het donker is dat goed te zien.
Dit komt omdat het dak en de ramen uit 1 stuk plastic bestaan en het dak dus op het doorzichtige plastic is gespoten alleen dit is niet goed dekkend gedaan.
We maken de binnenkant van het dak wit zodat het ‘t licht ook nog weerkaatst. (zie foto 5)

Foto 4 : Het interieur van de BKD                                          Foto 5 : De binnenkant van het dak geschilderd

Om ervoor te zorgen dat de rijtuigen niet gaan rammelen heb ik het gewicht in het midden van het rijtuig (het stukje metaal) met seconden lijm vastgelijmd.
Zo de schilderklus van de rijtuigen zit erop, zet het eventueel in elkaar en bekijk je werk.

Nu gaan we ons bezig houden met de seinverlichting van het stuurrijtuig.
We gaan de seinverlichting aanpassen.
Nu zit er in het rijtuig een lampje die de frontverlichting verzorgt.
Dit gaan wij verwijderen en vervangen door led’s.
En dan wel zowel voor front- (gele led’s) en sluit- (rode led’s) verlichting.

Eerst halen we de frontruit uit het stuurrijtuig, ga hier zeer voorzichtig te werk, het breekt heel makkelijk.
Nu hebben we de 3 gaten in de bak vrij om de led’s in te stoppen.
Maar eerst gaan we op de plek van de rode sluitseinen 2 gaatjes boren van 1,8 mm.
We hebben nu 5 gaatjes in het front van het stuurrijtuig. (zie foto 6)
In 4 van de gaatjes (de onderste) passen nu precies de twee rode en twee gele leds.
Het middenfrontseintje behoeft meer aandacht.
Een klein probleempje doet zich voor, het gat is groter dan de andere 4.
De 1,8 mm led “verzuipt”in het gat.
Er past geen 3mm led in dus …… zelf een led op maat maken.
Ik heb hiervoor een vlakke led (A) genomen, er de helft vanaf gezaagd met een fijn figuurzaagje(B) en toen het overgebleven vierkantje rond gevijld (C) . (zie foto 7)


 
Foto 6: De voorkant met 5 gaten voor de led’s                                     Foto 7: De led voor het middenfrontsein

 De frontruit is één geheel samen met de lichtgeleiders voor de frontsein verlichting.
Om nu de led’s te kunnen plaatsen moet het onderste deel van de frontruit verwijderd worden. (zie foto 8)
Ga hier zeer voorzichtig te werk, bij mij barste de frontruit iets helaas.
Het voorste haakje om de kap vast te zetten op de onderkant is dan ook wel weg maar in de praktijk geeft dit geen problemen.
Plaats de frontruit weer voorzichtig terug.


 Foto 8: De frontruit, onderste deel onder witte lijn verwijderen.


Zo nu kunnen de led’s geplaatst worden in de kap. (zie foto 9)
Als je de gevijlde led nu in het middenfrontsein plaatst zal je zien dat een mooi vlak frontseintje ontstaat. (zie foto 10)


Foto 9: De led geplaatst in het middenfrontseintje                                 Foto 10: En zo ziet het resultaat er aan de buitenkant uit.

De vier led's voor de onderste rij heb ik op een klein stukje experimenteer printplaat gesoldeerd.
Ik moest aan de bovenzijde van het printje wel een stukje afvijlen anders paste het niet met de led van het middenfrontseintje.
De rode led's aan de buitenkant en de gele er naast (zie foto 11).
Tussen de led's heb ik een stukje karton gedaan om licht strooisel naar de andere led te voorkomen.
Het middenfrontsein ledje heb ik met zilvertape beplakt en de leds op het printje heb ik na montage zwart geverft.

Aangezien ik een digitaal rijder ben ga ik de verlichting voeden via een decoder. (zie schema 1)
Deze decoder schakelt via de decoder "-"en dus hebben de vier led's een gezamenlijke "+" op het printje.
De andere baan is onderbroken tussen de twee kleuren in.
De buitenste (rode) led's heb ik d.m.v. hun eigen (-) pootjes aan elkaar gesoldeerd net boven het printje.
Nu drie draadjes aan het print, 1 voor de gezamenlijk "+" via een weerstand van 470 Ohm.
1 Op de (-)pootjes van de rode led's en 1 op de middelste(-) printbaan (gele led's).
Het draadje afkomstig van het printje (gele led's) wordt op de derde led (+) gesoldeerd.
Vanaf de derde (middelste) gele led gaat een draadje naar de connector.*
De andere twee draadjes gaan rechtsreeks naar de connector (zie foto 12).
De connector zit er tussen zodat ik de kap makkelijker kan verwijderen bij werkzaamheden aan het rijtuig.

Voor de gelijkstroom rijders (conventioneel) is het wat "makkelijker" je soldeert de led's tegengesteld gepoold aan elkaar op het printje (zie schema 2).
De wisseling van polariteit op de rails zorgt dan voor het wisselen van de seinverlichting.

Ik ga nog even een stapje verder en plaats ook nog een gele led in de cabine en sluit deze op de connector aan via een weerstand.
Tevens worden er ook nog lampjes geplaatst in het reizigers gedeelte en deze worden ook aangesloten op de decoder.


 Foto 11: Led printplaatje                                                                    Foto 12: Alles op zijn plek gelijmd en aangesloten aan de connector.


 Schema 1: Aansluiting op de decoder (Tams)                                       Schema 2: Aansluiting conventioneel gelijkstroom

Het printje lijm ik samen met het interieur van de cabine met een lijmpistool vast in de kap.

Zo, nu het onderstel.

Om te beginnen moet er een sleper (Märklin) op het draaistel komen.
Hiervoor heb ik een draaistel wissel gedaan met één van de twee tussenrijtuigen.
Deze draaistellen hebben geen koperen aansluiting in het draaipunt zitten.
Ik heb drie stukjes plastic in het draaistel gelijmd en daarop weer een sleper gelijmd die gesoldeerd is op een stukje printplaat.
Bepaal goed wat de hoogte is, zet je de sleper te hoog dan zal het rijtuig onherroepelijk ontsporen, zet je het te diep in het draaistel dan bestaat er kans op kortsluiting tussen de wielen en de sleper. (zie foto 13).

Nadat het draaistel voorzien is van de sleper gaan we de decoder plaatsen.
Soldeer een paar korte draadjes (+/- 5cm) aan de decoder en aan de andere kant aan een connector.
Sluit de decoder aan aan de sleper en aan het koperen draaipunt van het andere rijtuig. (zie foto 14).

 
 Foto 13: De sleper op het draaistel                                                      Foto 14: De decoder met zijn connector

In de praktijk bleek bij mij de massa niet echt om naar huis te schrijven te zijn en dus heb ik ook het tweede draaistel voor de massa gebruikt.
De elektrische verbinding tussen de rijtuigen wordt ook d.m.v. dezelfde connectoren gedaan. 
In deze elektrische verbinding zitten  bij mij de aansluitingen van de  treinverlichting (+ en - van de decoder) de extra massa aansluiting tussen het stuurrijtuig en het eerste rijtuig achter het stuurrijtuig en een doorgaande draad naar de lok vanaf de sleper voor geduwd bedrijf.  
Hierover bij de ombouw van de lok meer.(is nog niet beschreven)
Voor geduwd bedrijf bij conventioneel gelijkstroomrijders verwijs ik naar een artikel in de railmagazine van juni 1992, daarin wordt precies uit de doeken gedaan hoe je dan het een en ander moet aanpassen en aansluiten.
Wel heb ik een schematische weergave uit Railmagazine geplaatst zodat je in ieder geval een idee krijgt wat er allemaal moet gebeuren. (Zie schema 3)
In dit schema is geen rekening gehouden met de nu aangebrachte front en sluitseinen, alleen met de originele verlichting.

Schema 3: Schema afkomstig van Railmagazine juni 1992 

Nu de connectoren met elkaar verbinden, controleren of de juiste draden met elkaar verbonden zijn en dan kan de kap erop.
Tijd voor het eerste testritje.
Ik heb voor het decoder adres het zelfde adres genomen als voor de lok, voordeel is dat als ik de "functietoets"indruk nu bij zowel de lok als het stuurrijtuig de front en sluitseinen gaan branden.
Ik heb dus ook express de draden in het stuurrijtuig verkeerd om aangesloten voor wat betreft de front en sluitseinen.
Op de lok een paar witte lampen en op het stuurrijtuig twee rode led's en omgekeerd ....... ehhhh helaas zover zijn we nog niet.
De drie gele led's branden maar achter (de lok) is alles gedoofd. (zie foto 15/16).


 Foto 15: Frontsein op de lok, sluitseinen op het stuurrijtuig.                Foto 16: Frontsein op het stuurrijtuig maar de lok.. nog geen sluitseinen.

Ik kan nu de front en sluitsein verlichting ,cabine verlichting  en natuurlijk de trein verlichting aan en uit zetten(zie foto 17)


 Foto 18: Interieur en cabine verlichting geschakeld door decoder.

Maar niet getreurd daar gaan we nu wat aan doen.

        *De connector is gemaakt van een IC-voetje met ronde pennetjes.


Ombouw van de locomotief.

Nu de rijtuigen klaar zijn gaan we met de lok aan de slag.
Toen ik dit set kocht was deze al omgebouwd voor Märklin digitaal.
De rijtuigen hadden ook al wisselstroomassen gekregen, de lok heeft deze nog niet.
Daar gaan we wat aan doen.


Foto 19: Motordraaistel nog met Lima assen                                      Foto 20: Loop draaistel met sleper en Märklin assen

Op foto 19 staat het motordraaistel met nog de originele wielen.
Op foto 20 kun je goed zien dat de sleper gewoon onder het draaistel is gelijmd.
De assen en wielen worden vervangen door Märklin assen en wielen (assen 760090,wielen 217660/217610).
Als je met twee kombinatie tangen heel voorzichtig de wielen uit elkaar trekt komen ze vanzelf los.
Bij de Lima aangedreven wielen snij je met een scherp mes de tandwieltjes van de wielen as.
Vervolgens plaats je ze op de Märklin met een druppletje seconde lijm.
Daarna pers je de wielen op de assen door deze voorzichtig in de bankschroef naar elkaar toe te draaien tot de juiste afstand.
De aanpassingen aan de draaistellen zijn klaar.


Foto 21: Originele as, 1 tandwiel is reeds los gesneden                        Foto 22: Nieuwe Märklin as, eentje reeds voorzien van tandwiel

Aanpassen van de seinverlichting in de lok:

Nu gaan we ruimte maken voor de sluitseintjes.
We boren met een 1,5 mm boortje op de plek waar de sluitseintjes moeten komen twee gaatjes.


Foto 23: 1,5 mm boortje in het front van de lok                                Foto 24: De twee gaatjes voor de sluitseinen zijn geboord.

Neem twee rode 1,5 mm led's en zaag het bovenste ronde gedeelte eraf zodat je een plat vlakje krijgt.
Als het goed is heb je nog de "lichtgeleider" van de Bs over, die komt nu goed van pas.
Knip de twee puntjes van de Bs lichtgeleider af en lijm deze op een afgezaagd 1,5 mm ledje. (zie foto 25)
Als de lijm droog is vijl je de plasic lichtgeleiders een beetje af zodat ze even groot zijn als de led's.
Schilder de leds nu aan de zijkanten en achterkant wit.
Als de verf droog is (na 24uur) schilder je de led's nogmaals maar dan zwart.
Dit is om te voorkomen dat ze mee oplichten als de frontseinen aan staan.
De witte gloeilamp van de lok heb ik NIET vervangen omdat als je naar het origineel kijkt de lok ook werkelijk
witte frontseinen heeft.
Sluit de led's via een 470 Ohm weerstand aan op de lok decoder.(zie foto 26 en 27)


Foto 25: v.l.n.r. normale led, afgezaagde led en met lichtgeleider        Foto 26: Aansluitschema verlichting op locdecoder


Foto 27 : Aansluiting sluitsein d.m.v. stekkertje

Na controle of de leds en het frontseinlampje brandt kan de kap er weer op.
We gaan ons nu bezig houden met de laatste details aanbrengen op de lok.
De Firma Jocadis uit België brengt een baanruimerssetje op de markt voor deze lok.
Deze gaan we nu plaatsen evenals een koppeling en de luchtslangen. (zie foto 28)
Omdat de trein in een vaste samenstelling gaat rijden (bij mij dan) wordt de Lima koppeling aan de voorzijde
van de lok verwijderd zodat de baanruimer, koppeling en luchtslangen ruimte krijgen. (zie foto 29)
Ondanks dat het baanruimerssetje speciaal voor de Lima lok 11.8 gemaakt is moet je toch even rommelen
om het goed op de plaatst te krijgen, maar er is een bouwinstructie bijgevoegd en deze maakt veel duidelijk.


Foto 28: Setje van Jocadis en de slangen en koppeling van Roco         Foto 29: De baanruimer staat op z'n plek

Nadat de baanruimer geplaatst is kunnen de imitatie schroefkoppeling en de luchtslangen geplaatst worden.
Hiervoor heb ik een setje gebruikt wat uit een doos kwam van een Roco locomotief die aan beide zijden zijn 
werkende koppeling heeft behouden (een lok 2200 in dit geval) en dus over was.
De koppeling wordt centraal geplaatst, eerst even de meegegoten imitatiekoppeling op het frame weg snijden.
Een klein gaatje boren en de koppeling kan erop gelijmt worden.
Nu aan weerszijde van de koppeling twee slangen lijmen (zie foto 30 en 31)


Foto's 30 en 31 : De baanruimers geplaatst met koppeling en reeds 2 van de 4 luchtslangen.

Ook 1 stuurstroomkabel (en eigenlijk ook de aansluitdoos) dient verwijderd te worden.
Ik heb me beperkt tot alleen de kabel en wel alleen aan de voorzijde. (zie foto 32 en 33)
Op die foto's kun je meteen ook goed de verschillen in aanzicht zien.


Foto 32 : Voorzijde locomotief  met alle aanpassingen                        Foto 33 : Achterzijde locomotief (welke tegen de rijtuigen staat dus)


Foto 34 : De Sluitseinen branden  en alle slangen zitten erop.

Dezelfde koppeling en luchtslangen nu ook nog aanbrengen op het Bs (stuurrijtuig) en alles is klaar............

Update d.d. 14-09-2007:

Inderdaad na al die tijd weer eens een update voor de Benelux stam.
Via een collega nog een extra rijtuig (2e klasse) gekocht voor mijn stam.


Foto 35: Het rijtuig in zijn doos.

Helaas zat het rijtuig niet in de goede doos, het betreft een doos voor een Bkd-rijtuig maar goed hij is zo wel goed beschermd.
Ook hier moet nog het e.e.a. aan gedaan worden. 
Net als alle andere rijuigen worden ook hier de ramen gezwart en het interieur geschilderd.


Foto 36: Het nog ongeschilderde rijtuig in zijn piepschuim.

Tja ondertussen wordt het een fluitje van een cent en in een paar uurtjes tijd is het rijtuig dan ook voorzien van gezwarte randen om het raam en geschilderd interieur.

Tijd om eens te kijken naar het rijtuig in de stam geplaatst.


Foto37: De stam met 3 rijtuigen in de standaard set                            Foto 38: Het extra rijtuig toegevoegd.

Nu nog een keer een A-rijtuig (1e klasse) scoren en mijn stam is compleet.


Foto 39: De stam met 4 rijtuigen................

Tot de volgende update, als het A-rijtuig wordt toegevoegd?!?!?!?

 

Ik heb met veel plezier de stam verbouwd en ga nu aan de volgende beginnen dus ...............
Misschien tot de volgende keer bij een beschrijving van mijn eerste stap in het bouwen met messing.

Marco.

 


Opmerkingen, tips..............Ik hoor ze graag.

 

 

Let op: Ombouw geschied op eigen risico, ik kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor welke schade dan ook ontstaan naar aanleiding van deze beschrijving.