Stemvork klankkasten

Introductie Achtergrond Opties Webshop Projecten Links Contact


Het is gestart met een verzoek van Noorderlicht centrum  om een serie klankkasten te maken voor een Solfeggio reeks van 9 stemvorken met frequenties van 174 tot 963 Hertz. Voor de bekende 440 Hertz en daar rond om heen zijn nog wel klankkasten te koop, maar daarbuiten is er nagenoeg niets. Een leuke uitdaging dacht ik, een echte uitdaging bleek later.

Een belangrijkste eigenschap van een stemvork is hoge toonzuiverheid. Een stemvork is ook bedoeld om andere instrumenten mee te stemmen. Behoudens elektronische instrumenten is er geen ander instrument wat zo zuiver is en blijft over langere tijd. Een tweede eigenschap van de stemvork is de afwezigheid  van boven- en ondertonen. De boven en ondertonen bepalen de klankkleur van een instrument. Bij een stemvork treed geen klankkleuring op, alleen de basis toon wordt weergegeven als een zuivere sinus golfvorm.

 

Om deze zuivere toon te behouden en te versterken is de klankkast nodig met de zelfde vaste resonantiefrequentie. De klankkast heeft het principe van een orgelpijp. Een orgel heeft voor elke toon een eigen pijp, en hoe hoger de toon hoe kleiner en dunner de pijp. Als de resonantiefrequentie van de klankkast gelijk is aan de toonhoogte van de stemvork versterken ze elkaar zonder dat er kleuring optreed.

De lengte van een open of half gesloten pijp is makkelijk uit te rekenen. Voor de eerder genoemde reeks werd de kleinste kast voor 963 hertz zon 9 cm en de grootste kast zon 50 cm lang. En zo ontstond de eerste serie klankkasten. Inmiddels zijn er meerdere series gebouwd en is gebleken dat de theorie op internet te globaal is om een goede klankkast te maken. Samenwerking met een natuurkundige en veel experimenteren heeft zijn vruchten afgeworpen. Het resultaat is velbluffend, een krachtige en zuivere toon die langzaam uitdooft.